Türkiye'de ikamet izni türleri, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile belirlenmiştir ve başlıcaları kısa dönem, aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet iznidir. Vize veya vize muafiyeti süresinden daha uzun kalmak isteyen her yabancının, kalış amacına uygun ikamet izni alması gerekir. Başvurular çevrim içi olarak yapılır, ardından İl Göç İdaresi'nde randevuya gidilir.
Türkiye'de hangi ikamet izni türleri var?
Kanunda altı tür ikamet izni düzenlenmiştir:
- Kısa dönem ikamet izni: Turizm, gayrimenkul sahipliği, ticari bağlantı, bilimsel araştırma, tedavi gibi amaçlarla verilir.
- Aile ikamet izni: Türk vatandaşının veya Türkiye'de ikamet izniyle bulunan yabancının eşine ve çocuklarına verilir.
- Öğrenci ikamet izni: Türkiye'de yükseköğretim gören yabancı öğrencilere verilir.
- Uzun dönem ikamet izni: Türkiye'de uzun süre kesintisiz ve yasal olarak yaşamış yabancılara süresiz olarak verilir.
- İnsani ikamet izni: Diğer izinlerin şartlarının sağlanamadığı istisnai durumlarda idarenin takdiriyle verilir.
- İnsan ticareti mağduru ikamet izni: Bu suçun mağdurlarına koruma amacıyla verilir.
Ayrıca geçerli bir çalışma izni, ikamet izni yerine geçer. Bu nedenle Türkiye'de çalışan yabancıların ayrıca ikamet izni almasına gerek kalmaz.
Kısa dönem ikamet izni kimlere verilir?
Kısa dönem ikamet izni en sık başvurulan türdür. Turistik amaçla uzun süre kalmak isteyenler, Türkiye'de konut sahibi olanlar, Türkiye'de şirket kuran veya ticari bağlantısı olanlar bu izinle kalabilir. İzin her seferinde en fazla iki yıl süreyle verilebilir.
Gayrimenkul sahipliğine dayalı başvurularda konutun belirli bir asgari değerin üzerinde olması şartı uygulanmaktadır ve bu değer zaman içinde değiştirilmiştir. Güncel tutar için başvuru öncesinde bilgi almanız önerilir. Konut almayı düşünüyorsanız yabancıların tapu işlemleri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bazı il ve mahallelerin yabancıların yeni ikamet kaydına kapatılabildiğini de unutmamak gerekir. Kiralayacağınız veya satın alacağınız adresin ikamet başvurusuna açık olup olmadığını önceden kontrol etmek, ret riskini azaltır.
Aile ikamet izni şartları nelerdir?
Aile ikamet izni; Türk vatandaşlarının, Türkiye'de ikamet izniyle bulunan yabancıların veya mültecilerin yabancı eşine, reşit olmayan çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu reşit çocuklarına verilir. Destekleyici olarak adlandırılan aile reisinde aranan başlıca şartlar şunlardır:
- Aile fertlerini geçindirecek yeterli ve düzenli gelir
- Aile bireylerinin sayısına uygun barınma koşulları
- Tüm aile bireylerini kapsayan sağlık sigortası
- Adrese dayalı nüfus kayıt sistemine kayıtlı olunması
Evliliğe dayalı başvurularda evliliğin gerçek olup olmadığı incelenebilir. Yalnızca izin almak amacıyla yapılan evliliklerde izin iptal edilebilir.
Öğrenci ve uzun dönem ikamet izni
Öğrenci ikamet izni
Türkiye'deki bir yükseköğretim kurumunda ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora eğitimi alan yabancılara verilir. Okulun düzenlediği öğrenci belgesi başvurunun temel belgesidir. Öğrenim süresince izin, eğitimin devam ettiğinin belgelenmesi koşuluyla uzatılır. Eğitimi biten ya da kaydı silinen öğrencinin, Türkiye'de kalmaya devam edecekse başka bir izin türüne geçmesi gerekir. Öğrenci izniyle geçen sürelerin ileride uzun dönem ikamet veya vatandaşlık açısından nasıl hesaplanacağı farklı kurallara tabi olduğundan, uzun vadeli planlarınızı bu noktayı dikkate alarak yapmalısınız.
Uzun dönem ikamet izni
Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl izinle kalmış olan yabancılar, belirli şartları sağlamaları halinde uzun dönem ikamet iznine başvurabilir. Bu izin süresizdir ve sahibine bazı haklar bakımından Türk vatandaşlarına yakın bir statü sağlar. Ancak öğrenci ikamet izniyle geçen sürelerin yarısı hesaba katılır ve insani nitelikli bazı izinlerle geçen süreler bu sayıma dahil edilmez.
İkamet izni başvurusu nasıl yapılır?
- Çevrim içi başvuru: Göç İdaresi'nin e-ikamet sistemi üzerinden formu doldurun ve çıktısını alın.
- Randevu: Sistem, İl Göç İdaresi'nde belgelerin teslim edileceği bir randevu verir.
- Belgelerin teslimi: Randevu günü belgelerinizi eksiksiz götürün, gerekirse mülakata girin.
- Kart ücreti ve harç: İzin türüne ve süresine göre belirlenen harç ile kart bedelini ödeyin.
- Kartın teslimi: Onaylanan ikamet kartı adresinize posta yoluyla gönderilir.
İlk başvurularda genellikle istenen belgeler; pasaport ve fotokopisi, biyometrik fotoğraf, Türkiye'de geçerli sağlık sigortası, adres belgesi ve kalış amacını gösteren belgedir. İstenen belgeler izin türüne göre değişir.
Başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?
Kanunda başvuruların belirli bir süre içinde sonuçlandırılması öngörülse de uygulamada süre; ilin yoğunluğuna, izin türüne ve ek belge istenip istenmediğine göre değişir. Başvurunuz değerlendirilirken e-ikamet sistemi üzerinden durumu takip edebilirsiniz. Süresi içinde uzatma başvurusu yapmış olan yabancı, sonuç beklenirken başvuru belgesiyle yasal olarak Türkiye'de kalmaya devam eder. Ancak bu dönemde yurt dışına çıkış planlıyorsanız, yeniden girişte sorun yaşamamak için önceden bilgi almanız faydalı olur.
İkamet izni başvurularında sık yapılan hatalar
- Süre sonuna bırakmak: Uzatma başvurusu, mevcut iznin süresi bitmeden yapılmalıdır. Süre aşımı para cezasına ve giriş yasağına neden olabilir.
- Yanlış izin türünü seçmek: Kalış amacıyla uyumsuz bir türde başvurmak ret sebebidir.
- Adres kaydını güncellememek: Adres değişikliği belirli süre içinde nüfus müdürlüğüne bildirilmelidir.
- Uyumsuz sağlık sigortası: Poliçenin izin süresini kapsaması ve şartlara uygun olması gerekir.
- Eksik tercüme: Yabancı belgelerin noter onaylı Türkçe tercümesi olmadan sunulması süreci uzatır.
Ret kararı alırsanız idari itiraz veya dava yolları mevcuttur; bu sürelerin kısa olduğunu ve kaçırılmaması gerektiğini unutmayın.
Türkiye'de çalışmayı planlıyorsanız çalışma izni başvurusu yazımızı, ikametin ileride vatandaşlığa nasıl bağlanabileceğini merak ediyorsanız yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı yazımızı okuyabilirsiniz.
Ücretsiz ön görüşme
Al Adalet Hukuk & Danışmanlık olarak İstanbul'da her türlü ikamet izni başvurusunda, uzatma ve ret sonrası itiraz süreçlerinde Türkçe ve Arapça destek veriyoruz. İlk görüşme ücretsizdir; durumunuzu anlatmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İlk başvuru, vizenin veya vizesiz kalış süresinin bitmesinden önce yapılmalıdır. Uzatma başvurusu ise mevcut ikamet izninin süresi dolmadan, sistemin izin verdiği süre içinde yapılmalıdır.
Kısa dönem ikamet izni her seferinde en fazla iki yıl süreyle verilebilir. İdare, başvurunun amacına ve sunulan belgelere göre daha kısa bir süre de belirleyebilir.
Türk vatandaşıyla evli olan yabancı eş aile ikamet izni için başvurabilir. Evliliğin Türkiye'de tescil edilmiş olması ve destekleyicinin gelir, sigorta ve adres şartlarını sağlaması gerekir.
Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış ve kanundaki diğer şartları sağlayan yabancılar başvurabilir. Öğrenci izniyle geçen sürenin yalnızca yarısı hesaba katılır.
Ret kararına karşı idari itiraz yapılabilir veya idare mahkemesinde dava açılabilir. Süreler kısa olduğu için kararın tebliğinden sonra vakit kaybetmeden bir avukata danışılması önerilir.