Yabancılar için çalışma izni başvurusu nasıl yapılır?

Yabancılar için çalışma izni başvurusu, kural olarak yabancıyı çalıştıracak işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na elektronik ortamda yapılır. Türkiye'de geçerli ikamet izni olan yabancılar için başvuru yurt içinden, yurt dışında bulunanlar için ise önce Türk konsolosluğu aracılığıyla yapılır. Çalışma izni olmadan çalışmak hem yabancı hem işveren için para cezası ve sınır dışı etme gibi ağır sonuçlar doğurabilir.

Çalışma izni neden gereklidir?

Türkiye'de bağımlı ya da bağımsız olarak çalışmak isteyen yabancıların, uluslararası anlaşmalarla öngörülen istisnalar dışında, çalışma izni alması zorunludur. Turist vizesi, öğrenci ikamet izni veya aile ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Kayıt dışı çalışma tespit edildiğinde yabancı işçiye ve işverene ayrı ayrı idari para cezası uygulanabilir; yabancı hakkında sınır dışı etme ve giriş yasağı süreçleri de gündeme gelebilir.

Geçerli bir çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçer. Bu nedenle çalışma izni alan yabancının ayrıca ikamet izni almasına gerek kalmaz. İkamet izinlerinin genel yapısı için ikamet izni türleri yazımıza göz atabilirsiniz.

Hangi çalışma izni türleri var?

• Süreli çalışma izni: En yaygın türdür. Belirli bir işyerinde, belirli bir işte çalışmak için verilir. İlk başvuruda genellikle en fazla bir yıl süreyle verilir; uzatmalarda süre kademeli olarak artabilir.
• Süresiz çalışma izni: Uzun dönem ikamet iznine sahip olanlara veya Türkiye'de uzun süre yasal olarak çalışmış yabancılara belirli şartlarla verilir.
• Bağımsız çalışma izni: Kendi adına mesleki faaliyet yürüten yabancılar için öngörülmüştür; eğitim düzeyi, mesleki deneyim ve ekonomiye katkı gibi kriterler değerlendirilir.
• Turkuaz Kart: Nitelikli işgücü, yatırımcılar ve bilim insanları gibi gruplar için öngörülen, daha kapsamlı haklar sağlayan özel bir izin türüdür.

Ayrıca mevsimlik tarım işleri, ev hizmetleri ve bazı meslek grupları için özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Çalışma izni için işverenden hangi şartlar aranır?

Bakanlık, başvuruyu yalnızca yabancının niteliklerine göre değil, işverenin durumuna göre de değerlendirir. Bu yazının yazıldığı tarihte uygulamada dikkate alınan başlıca kriterler şunlardır:

• İşyerinde, çalışma izni istenen her yabancı için belirli sayıda Türk vatandaşı çalıştırılması (uygulamada beş Türk vatandaşı kuralı olarak bilinir)
• İşverenin ödenmiş sermayesinin, cirosunun veya ihracat tutarının belirli seviyenin üzerinde olması
• Yabancıya ödenecek ücretin, görev ve unvanına göre belirlenen asgari seviyenin altında olmaması
• Yabancının yapacağı işle ilgili eğitim ve deneyiminin bulunması

Bu kriterler idare tarafından zaman zaman güncellenir ve bazı sektörlere, yatırımlara veya yabancı ortaklı şirketlere istisnalar uygulanabilir. Başvurudan önce güncel kriterlerin teyit edilmesi, ret riskini önemli ölçüde azaltır.

Çalışma izni başvurusu adım adım nasıl yapılır?

Yurt içinden başvuru

Türkiye'de en az altı ay süreli geçerli bir ikamet izni bulunan yabancılar için başvuru doğrudan yurt içinden yapılabilir. Ancak öğrenci ikamet izni gibi bazı izin türlerinde bu yol farklı kurallara tabidir.

1. İşveren, Bakanlığın e-İzin sistemine kayıt olur ve elektronik imza veya yetkili kullanıcı tanımlar.
2. Yabancı çalışan ve işyeri bilgileri sisteme girilir, iş sözleşmesi ve diğer belgeler yüklenir.
3. Başvuru Bakanlıkça değerlendirilir; gerekirse ek belge istenir.
4. Olumlu sonuçlanan başvuruda harç ve kart bedeli ödenir, çalışma izni kartı düzenlenir.

Yurt dışından başvuru

1. Yabancı, bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna çalışma vizesi için başvurur ve bir referans numarası alır.
2. İşveren, bu referans numarasıyla belirlenen kısa süre içinde e-İzin sistemi üzerinden başvuruyu tamamlar.
3. Bakanlık onay verdikten sonra yabancı çalışma vizesiyle Türkiye'ye gelir.
4. Türkiye'ye girişten sonra belirli süre içinde adres kaydının yapılması gerekir.

Hangi belgeler gereklidir?

Yabancı çalışandan genellikle istenen belgeler:

• Pasaportun tercümesi
• Biyometrik fotoğraf
• Diploma ve gerekiyorsa denklik belgesi, Türkçe tercümeleriyle birlikte
• İmzalı iş sözleşmesi
• Yurt içi başvurularda geçerli ikamet izni

İşverenden istenen belgeler:

• Ticaret sicili gazetesi ve vergi levhası
• Son yıla ait bilanço veya gelir tablosu
• Türk vatandaşı çalışanları gösteren SGK kayıtları
• Yetkili kişinin imza yetkisini gösteren belgeler

Doktorluk, mühendislik, öğretmenlik gibi bazı mesleklerde ilgili kurumdan ön izin veya denklik alınması gerekir. Bazı meslekler ise yalnızca Türk vatandaşlarına açıktır.

Çalışma izni başvurusu neden reddedilir?

• İşverenin Türk vatandaşı istihdamı veya sermaye kriterlerini karşılamaması
• Beyan edilen ücretin asgari seviyenin altında olması
• Yabancının eğitimi ile yapacağı iş arasında bağlantı kurulamaması
• Eksik veya hatalı belge yüklenmesi
• Yabancının daha önce kayıt dışı çalışmış olması veya hakkında olumsuz kayıt bulunması

Ret kararına karşı belirli süre içinde Bakanlığa itiraz edilebilir, itirazın da reddi halinde idari yargı yolu açıktır. Ret gerekçesini dikkatle inceleyip eksiklikleri giderdikten sonra yeni başvuru yapmak da bir seçenektir.

Çalışan yabancının hakları nelerdir?

Çalışma izniyle çalışan yabancı, Türk işçilerle aynı iş hukuku korumalarından yararlanır: SGK kaydı, yıllık izin, fazla çalışma ücreti ve koşulları varsa kıdem ve ihbar tazminatı bu haklar arasındadır. Çalışma izni belirli bir işverene bağlı olduğundan, iş değiştirmek isteyen yabancının yeni işveren için yeniden başvuru yapması gerekir.

Türkiye'de kendi şirketini kurarak çalışmak istiyorsanız yabancılar için şirket kuruluşu yazımız, şirket ortaklığı ile çalışma izni arasındaki ilişkiyi açıklamaktadır. Hukuki süreçlerde Arapça destek arıyorsanız İstanbul'da Arapça bilen avukat yazımızı da okuyabilirsiniz.

Ücretsiz ön görüşme

Al Adalet Hukuk & Danışmanlık olarak İstanbul'da hem işverenlere hem yabancı çalışanlara çalışma izni başvurusu, uzatma ve ret sonrası itiraz süreçlerinde Türkçe ve Arapça destek veriyoruz. İlk görüşme ücretsizdir; iletişim sayfamızdan bize ulaşarak durumunuzu değerlendirebiliriz.